Της Νέλλης Ξενάκη

Πασίγνωστη για τη δουλειά της σε όλα τα μήκη και πλάτη της Γης, για τα κτίρια, τους χώρους, για τα έπιπλα, τα φωτιστικά και τα αντικείμενα, για όλα όσα πρώτη καθόρισε πως πρέπει να υπάρχουν γύρω μας, σήμερα δεν χρειάζεται κάτι περισσότερο να αποδείξει. Εργάζεται εντούτοις με απίστευτο πάθος, κάθε ημέρα και κάθε στιγμή που περνάει, από το Χονγκ Κονγκ μέχρι το Κάιρο και από τη Βιέννη μέχρι το Σικάγο, μεταπηδώντας με ιλιγγιώδη ταχύτητα από τη μικροκλίμακα ενός κουταλιού ή ενός βάζου στα αχανή μεγέθη ενός πανεπιστημίου, ενός μουσείου ή ενός σιδηροδρομικού σταθμού, σαρώνοντας τιμητικές διακρίσεις και βραβεία, με τις παράλληλες ιδιότητες μιας ακαδημαϊκού, μιας ανεξάντλητης δημιουργού, μιας μοναδικής και sui generis παρουσίας, που έχει προ πολλού εξηγήσει τη γραμμή και τους όρους της.

Η Hadid κυριολεκτικά εξαντλεί τις δυνατότητες που της προσφέρει η σύγχρονη τεχνολογία για έργα που προαναγγέλλουν το μέλλον και αναμφίβολα σηματοδοτούν το παρόν, αποκαλύπτοντας ή, σωστότερα, καθορίζοντας μια νέα τάξη πραγμάτων. Και το κάνει τόσο μαγικά όσο και επιχειρηματολογικά, άλλοτε διασφαλίζοντας σε υπερμεγέθη κτίσματα την αβάσταχτη ελαφρότητα μεταλλικών ελασμάτων και καμπύλων τμημάτων γυαλιού, άλλοτε αποδεικνύοντας πως ένα μοντέλο κουζίνας μπορεί ολόκληρο να κατασκευαστεί από ανθεκτικό κόριαν και να καταλήξει αφάνταστα γλυπτικό, άλλοτε πάλι παραδίδοντας σε χρήση ξενοδοχεία, καταστήματα και εσωτερικά σπιτιών που μοιάζουν βγαλμένα από τα αυριανά παραμύθια. Οι φόρμες της προκαλούν συνειρμούς. Πύλες σαν πτερύγια, οργανικά περιγράμματα με γεωμετρική συνέπεια, επιφάνειες σαν από χυτά καλούπια, όγκοι που ίπτανται απαξιώνοντας τους νόμους της βαρύτητας, αεροδυναμικές μονοκοντυλιές ανάμεσα στα σύννεφα, σε ρόλους εκθεσιακών κέντρων, θεάτρων ή δικαστικών μεγάρων. Το ανέφικτο γίνεται εφικτό, καθώς υποχρεώνει την ύλη να αλλάξει κανόνες. Γιατί έχει εξαρχής επιλέξει πως, με αφετηρία τα μοντέρνα κινήματα –τον κυβισμό, το φουτουρισμό, τον κονστρουκτιβισμό– και σύμμαχο τη φαινομενική αέναη κίνηση της μάζας, μπορεί να κάνει τα δικά της επίγεια θαύματα, γράφοντας σελίδες και σελίδες στην ιστορία της σύγχρονης αρχιτεκτονικής.

Γεννημένη το 1950, στη Βαγδάτη, σπουδάζει μαθηματικά στο αμερικανικό πανεπιστήμιο της Βηρυτού και έπειτα αρχιτεκτονική στο Λονδίνο. Εκεί γνωρίζει τον ολλανδό αρχιτέκτονα Rem Koolhaas, με τον οποίο συνεργάζεται ως το 1979, οπότε και ιδρύει το δικό της γραφείο –αυτό που σήμερα πλέον απασχολεί 350 άτομα διαφόρων ειδικοτήτων–, επιβάλλοντας δυναμικά αλλά και δικαιωματικά την παρουσία της σε έναν ανδροκρατούμενο χώρο. Καταξιώνεται, φθάνει ως την κορυφή, διδάσκει σε πανεπιστήμια, ανάμεσά τους στα Harvard, Yale και University of Chicago, και το 2004 βραβεύεται με το Pritzker Prize, το «Νόμπελ» της αρχιτεκτονικής (η μόνη γυναίκα που το έχει αποσπάσει) για το MAXXI, το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Ρώμης. Οι δάφνες και η ενδιαφέρουσα συνέχεια της ανήκουν. Ποιος ξέρει σε ποιο σημείο του πλανήτη;..