Της Χριστίνας Χρόνη

Πιστεύετε ότι, αν ο αρχιτέκτονας στον οποίο θα αναθέσετε το σχεδιασµό της κατοικίας σας ακολουθήσει κατά γράµµα τις αρχές της βιοκλιµατικής, θα «µεταφερθείτε» αυτόµατα στη ζώνη της οικολογικής κατοικίας; Στρίψτε λίγο το τιµόνι, γιατί προχωράτε λάθος. Από µόνη της αυτή η κίνηση δεν αρκεί. Η ορθότητα ή όχι της επιλογής σας θα κριθεί σε δύο ακόµη ιδιαίτερα σηµαντικά σηµεία. Το πρώτο αφορά στην επιλογή των δοµικών υλικών και των συστηµάτων που θα επιλέξετε για την κατασκευή της οικοδοµής και το δεύτερο στον επαγγελµατισµό και στη συνέπεια των συνεργείων που θα δουλέψουν στο σπίτι σας. 

Για να είστε σε θέση να προβείτε στις κατάλληλες επιλογές, θα πρέπει αρχικά να αποσαφηνίσετε ποια είναι τα χαρακτηριστικά που πρέπει να συγκεντρώνει ένα υλικό προκειµένου να θεωρηθεί οικολογικό. Βασική προϋπόθεση είναι το υλικό αυτό, µε την πάροδο του χρόνου ή µε τη χρήση, να µη σκορπά στο χώρο σας επικίνδυνες ή τοξικές ενώσεις για εσάς ή για το περιβάλλον. Επιπρόσθετα, όµως, θα πρέπει να διασφαλιστεί ότι τόσο η παραγωγή του όσο και η απόρριψή του, µετά τον ωφέλιµο χρόνο χρήσης του, δεν βλάπτει το περιβάλλον ούτε γίνεται µε ανορθολογική χρήση των φυσικών πόρων. 

Καταρρίπτοντας τους µύθους

Τα δοµικά υλικά που θα µπορούσαν να χαρακτηριστούν οικολογικά δεν αποτελούν σε καµία περίπτωση απαγορευτική επιλογή από πλευράς κόστους. Μια απλή συγκριτική έρευνα τιµών στο χώρο των συµβατικών και των οικολογικών υλικών αποδεικνύει ότι το κόστος ανά τετραγωνικό µέτρο είναι το ίδιο. Η µόνη δυσκολία που µπορεί να αντιµετωπίσετε είναι η εξεύρεσή τους, δεδοµένου ότι δεν είναι ευρέως διαδεδοµένα και ότι λίγοι εργολάβοι είναι επαρκώς ενηµερωµένοι για τη διαθεσιµότητα και τις χρήσεις τους. 

Κουφώµατα 

Ένα το κρατούµενο: Τα ξύλινα κουφώµατα δεν είναι κατά ανάγκη και οικολογικά. Κατά την επιλογή των οικολογικών κουφωµάτων, η προσοχή σας πρέπει να εστιαστεί στην προέλευση της ξυλείας, η οποία πρέπει να είναι αειφορικής διαχείρισης στο είδος των µυκητοκτόνων και των προϊόντων βαφής, στους δείκτες θερµοµόνωσης, ηχοµόνωσης και στεγανότητας που προσφέρουν (δεδοµένου ότι αυτοί συµβάλλουν έµµεσα ή άµεσα στην εξοικονόµηση ενέργειας) και στην επιλογή της εταιρίας που τα τοποθετεί. Πολύτιµο εργαλείο για τον έλεγχο της ποιότητας αποτελούν τα πιστοποιητικά ανεξάρτητων οργανισµών, όπως είναι η γερµανική πιστοποίηση RAL (το αυστηρότερο σύστηµα παραγωγής για ξύλινα παράθυρα και πόρτες). Από εκεί και πέρα, η προσοχή πρέπει να στραφεί στα προϊόντα ξήρανσης, προστασίας και βαφής του ξύλου, καθότι στο παρελθόν έχουν ενοχοποιηθεί για την τοξική τους δράση. Οι εταιρίες που χρησιµοποιούν µη τοξικά προϊόντα συνήθως φέρουν και τα ανάλογα πιστοποιητικά. 

Επιχρίσµατα

Οι εναλλακτικοί σοβάδες που χρησιµοποιούνται στην οικολογική δόµηση, όπως τα κεραµιδάλευρα µε τριµµένο κεραµίδι και θηραϊκή γη, έχουν συνήθως τις ρίζες τους στο παρελθόν. Η σύνθεσή τους στηρίζεται στα υλικά που χρησιµοποιούνταν πριν από αιώνες. Αξιοσηµείωτο είναι ότι, ενώ δεν περιέχουν τσιµέντο και ασβέστη, παρουσιάζουν τετραπλάσια αντοχή σε σύγκριση µε τους κοινούς σοβάδες. Στα θετικά τους συγκαταλλέγονται  η ποικιλία χρωµάτων και το γεγονός ότι επιτρέπουν στο κέλυφος του κτιρίου να αναπνέει. 

Χρώµατα

Ένας από τους σηµαντικότερους σταθµούς στο ταξίδι της αναζήτησης εναλλακτικών υλικών είναι το χρώµα. Την τελευταία δεκαετία, σε όποιο χρωµατοπωλείο και αν απευθυνθείτε, θα βρείτε πολλές σειρές µε οικολογικά προϊόντα. Πρόκειται για χηµικές συνθέσεις σύµφωνες µε τις προδιαγραφές αναγνωρισµένων φορέων πιστοποίησης. Αν ωστόσο θελήσετε να προχωρήσετε ένα βήµα πιο πέρα, θα ανακαλύψετε ότι υπάρχουν και τα φυσικά χρώµατα, τα οποία παράγονται από δέντρα, φυτά, ζωικά παράγωγα και ακίνδυνες ορυκτές ύλες, µε µεθόδους που δίνουν βαρύτητα στην επανάκτησή τους. Τα φυσικά χρώµατα δεν απελευθερώνουν επικίνδυνες αναθυµιάσεις, δεν περιέχουν χλωριωµένους υδρογονάνθρακες ή άλλες τοξικές (µη αποικοδοµήσιµες) ουσίες, δεν απελευθερώνουν ούτε µετά το στέγνωµά τους επιβλαβή αέρια και δεν ρυπαίνουν το περιβάλλον, τόσο κατά την παραγωγή τους όσο και κατά τη χρήση τους. Ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι µπορείτε να κοµποστοποιήσετε το χρώµα που σας περίσσεψε. 

Υαλοπίνακες 

Αν δεν έχετε ασχοληθεί ποτέ άλλοτε µε την αγορά υαλοπινάκων, θα έχετε ήδη να αναρωτιέστε σε τι διαφέρουν οι συµβατικοί από εκείνους που θα ήταν καλό να χρησιµοποιηθούν στην οικολογική δόµηση, τους λεγόµενους χαµηλής εκπεµπόµενης ακτινοβολίας ή Low-e. Η διαφορά έγκειται σε ένα ειδικό επίχρισµα που φέρουν οι τελευταίοι και το οποίο επιτρέπει µεν στη φωτεινή ακτινοβολία να το διαπερνά, εµποδίζει δε τη διέλευση θερµικής ακτινοβολίας. Με αποτέλεσµα, το χειµώνα, ελαχιστοποιείται το ποσοστό θερµότητας που δραπετεύει από το σπίτι, ενώ το καλοκαίρι µόνο ένα µικρό ποσοστό θερµικής ακτινοβολίας εισέρχεται στο εσωτερικό. Κατά την αγορά τους, καλό είναι να συνεκτιµήσετε τρία κύρια τεχνικά χαρακτηριστικά τους και, συγκεκριµένα, το συντελεστή θερµοπερατότητας, ο οποίος αναφέρεται ως U-value, το συντελεστή ηλιακού κέρδους, ο οποίος αναγράφεται συνήθως ως Solar Factor, και την οπτική διαπερατότητα, η οποία εκφράζει το ποσοστό της φωτεινής ακτινοβολίας που περνάει µέσα από το υλικό. Επιθυµητό είναι η επιλογή σας να παρουσιάζει χαµηλές τιµές για τα  δύο πρώτα και υψηλή για το τρίτο χαρακτηριστικό. 

Καλωδιώσεις 

∆ύσκολα θα σκεφτόσασταν ότι η οικολογική δόµηση µπορεί να φτάσει έως τις καλωδιώσεις, αλλά από την άλλη σκεφτείτε ότι τα περιβλήµατα των καλωδίων αποτελούνται από συνθετικά υλικά. Τα τελευταία χρόνια µπορείτε να βρείτε στην αγορά καλώδια πολυαιθυλενίου, πολυπροπυλενίου ή καουτσούκ, των οποίων η σύνθεση δεν περιέχει αλογόνα.