Της γεωπόνου Χριστίνας Χρόνη

Τι θα λέγατε να είχατε όποτε το θελήσετε φρεσκοκοµµένα ευωδιαστά φύλλα δεντρολίβανου, βασιλικού, δυόσµου και λεβάντας; Να φτιάχνατε σαλάτες µε κηπευτικά που µόλις κόψατε; Μην το σκέφτεστε πολύ! Ακόµη κι αν οι γνώσεις σας στην κηπουρική βρίσκονται στα απολύτως στοιχειώδη, µπορείτε να φιλοξενήσετε στο χώρο σας –στην κουζίνα, στο µπαλκόνι ή στη βεράντα– αρκετά από τα αγαπηµένα σας µυρωδικά και κηπευτικά. 

Σπόροι ή φυτά;

Ξεκινάµε µε µια απορία: Σκοπεύετε να αγοράσετε σπόρους ή νεαρά φυτά; Η δεύτερη επιλογή έχει περισσότερες πιθανότητες επιτυχίας και γρήγορα αποτελέσµατα, γιατί από τη στιγµή που τα φυτά έχουν ήδη αναπτυχθεί και µε την προϋπόθεση ότι θα «πιάσουν» εκεί όπου θα τα φυτέψετε, µπορείτε σε δύο έως τρεις εβδοµάδες να αρχίσετε να κόβετε τα φυλλαράκια τους. Το µόνο που πρέπει να προσέξετε είναι να αγοράσετε υγιή φυτά. Κατά την επιλογή τους,  απορρίψτε εκείνα που έχουν αδύναµους και ψιλόλιγνους βλαστούς. 

Οι σπόροι, από την άλλη πλευρά, µπορεί να αποδειχθούν πιο οικονοµικοί, αφού ένα φακελάκι µπορεί να σας «δώσει» έως και 50 φυτά. Πριν τους αγοράσετε, ελέγξτε αν είστε εντός της εποχής σποράς. Για καλύτερα αποτελέσµατα, µην τους σπείρετε εξαρχής στο χώµα. Τοποθετήστε τους ανάµεσα σε βρεγµένα χαρτιά κουζίνας για µία έως δύο µέρες και έπειτα µεταφυτεύστε στο χώµα εκείνους που βλάστησαν. 

Σε παρτέρια ή ζαρντινιέρες; 

Και στα δύο! Τόσο τα µυρωδικά, όσο και τα κηπευτικά µπορούν να αναπτυχθούν είτε στο χώµα του κήπου είτε σε µεγάλα δοχεία φύτευσης. Το κρίσιµο ερώτηµα είναι σε τι εδαφικό µίγµα θα τα φυτέψετε. Όσον αφορά στα µυρωδικά, θα ήταν προτιµότερο, αλλά όχι επιτακτικό, να αποφύγετε τα µίγµατα που είναι πλούσια σε οργανική ουσία, όπως και εκείνα που συγκρατούν µεγάλες ποσότητες νερού.  Όσον αφορά στα κηπευτικά, των οποίων τα υπόγεια µέρη είναι εδώδιµα (π.χ. καρότα, πατάτες), φροντίστε να τα φυτέψετε σε µίγµα ψιλόκοκκο, χωρίς συσσωµατώµατα. Γενικά, στο χώµα που θα φυτέψετε τα κηπευτικά, µπορείτε να βάλετε και τα µυρωδικά. Το αντίστροφο, όµως, δεν ισχύει πάντα.  

Μυρωδικά

Ξεκινήστε φυτεύοντας δυόσµο, δεντρολίβανο και βασιλικό. Είναι τα λιγότερο απαιτητικά είδη που µπορείτε να βρείτε. Για την ακρίβεια, χρειάζεται µεγάλη προσπάθεια για να µην ευδοκιµήσουν. Όταν θα είστε έτοιµοι να περάσετε σε πιο δύσκολες αποστολές, δοκιµάστε το µάραθο και το θυµάρι. 

Για να «πιάσουν»

• Να τα τοποθετήσετε σε ένα σηµείο απάγκιο και φωτεινό. Ο ήλιος είναι απαραίτητος ώστε να παράγουν τα αιθέρια έλαια, στα οποία χρωστούν τις ευωδιές τους. 

• Να αφήσετε τις ενδεικνυόµενες αποστάσεις µεταξύ των φυτών, έτσι ώστε να µην αναπτυχθεί το ένα εις βάρος του άλλου. 

• Να τα φυτέψετε σε χώµα µε καλή αποστράγγιση. 

• Να προγραµµατίζετε το πότισµα ανάλογα µε τις ανάγκες κάθε είδους, αλλά και µε τις καιρικές συνθήκες. Για παράδειγµα, τους καλοκαιρινούς µήνες θα πρέπει να ποτίζετε το δυόσµο καθηµερινά, ενώ το δεντρολίβανο µία φορά κάθε πέντε έως 7 µέρες. 

Συµβουλές επιτυχίας 

• Τοποθετήστε τις γλάστρες µε τα µυρωδικά σε υπερυψωµένα περβάζια, έτσι ώστε να µη σκύβετε κάθε φορά που θέλετε να κόψετε τα φυλλαράκια τους.

• Για να διατηρήσετε τους βλαστούς του δυόσµου και της µέντας φουντωτούς, «τσιµπάτε» τις κορυφές τους µία φορά κάθε δέκα µέρες. 

• Τα φυτά σας θα µυρίζουν πιο έντονα αν τα «βλέπει» ο ήλιος πάνω από τρεις ώρες την ηµέρα.

∆οκιµάστε κάτι καινούριο

• Χρησιµοποιήστε κλωναράκια από τα µυρωδικά σας για να αρωµατίσετε το λάδι και το ξύδι. Απλώς, τα κόβετε το πρωί, αφού πέσει η υγρασία αλλά πριν ανέβει πολύ ψηλά ο ήλιος, και τα αφήνετε µέσα στο λάδι ή το ξύδι για δύο εβδοµάδες. Στη συνέχεια, το σουρώνετε και το κλείνετε σε γυάλινα µπουκάλια. Ιδανική επιλογή για το κόκκινο ξύδι αποτελεί το δεντρολίβανο, ενώ για το λευκό δοκιµάστε ένα µίγµα από θυµάρι και µαντζουράνα. Για να «χρωµατίσετε» µεσογειακά τις συνταγές σας, αρωµατίστε το παρθένο ελαιόλαδο µε δεντρολίβανο, θυµάρι και µαντζουράνα. 

• Κλείστε φυλλαράκια από λεβάντα σε σακουλάκια από βαµβακερό ύφασµα και χρησιµοποιήστε τα ως αρωµατικά για τα συρτάρια και τα ντουλάπια σας. 

• Προσθέστε στις παγοθήκες φρέσκα φυλλαράκια δυόσµου και φτιάξτε παγάκια για δροσερά κοκτέιλ. 

• Στολίστε µε βλαστούς από λεβάντα, βασιλικό ή δεντρολίβανο το καθηµερινό ή το επίσηµο τραπέζι σας. Μπορείτε να στολίσετε τις πετσέτες ή τα κεριά. 

Κηπευτικά 

Η συνταγή της επιτυχίας για τα κηπευτικά δεν βρίσκεται στη φύτευση, αλλά στις φροντίδες που θα ακολουθήσουν. Πιο συγκεκριµένα, κρύβεται στο πότισµα, στη λίπανση, στο ξεβοτάνισµα, στην προστασία από εχθρούς και ασθένειες, και –σε ορισµένες περιπτώσεις– στη στήριξη των βλαστών. 

• Ο καλύτερος τρόπος για να διασφαλίσετε ότι τα φυτά σας θα αξιοποιούν στο µεγαλύτερο βαθµό το νερό που τους ρίχνετε είναι να τα φυτέψετε σε χώµα µε επαρκή ποσότητα οργανικής ουσίας. Και αυτό γιατί αυτά τα µίγµατα συγκρατούν υγρασία και τη διαθέτουν στις ρίζες όποτε είναι αναγκαίο. 

• Όσον αφορά στη λίπανση, προσπαθήστε να φυτέψετε τα φυτά σας σε ένα πλούσιο µίγµα, έτσι ώστε να µη χρειαστεί να τους ρίχνετε πολύ λίπασµα. Αν, βέβαια, στην πορεία δείτε ότι τα φυτά δεν αναπτύσσονται όπως θα έπρεπε, παρότι δεν υπάρχει κάποιο εµφανές πρόβληµα, µπορείτε να προσθέσετε µικρή ποσότητα λιπάσµατος για κηπευτικά είδη.  

• Ακόµη και αν τα έχετε φυτέψει σε γλάστρες, είναι πιθανόν να δείτε δίπλα τους να ξεφυτρώνουν ζιζάνια. Για να τα αντιµετωπίσετε πριν πνίξουν την καλλιέργειά σας, απλώς ξεριζώστε τα. Είναι υπερβολικό να χρησιµοποιήσετε ζιζανιοκτόνα για ένα µποστάνι µε διαστάσεις µιας ζαρντινιέρας ή ενός παρτεριού. Για την ευκολία σας, ξεριζώστε τους «εισβολείς» µε το που θα αρχίσουν να ξεπροβάλλουν. Αν περιµένετε να µαζευτούν πολλοί, το ξεβοτάνισµα θα είναι πιο κοπιαστικό και λιγότερο αποτελεσµατικό. 

• Με το που θα αρχίσετε να αναπτύσσετε το… µποστάνι σας, θα διαπιστώσετε πόσο ενοχλητικά και απειλητικά είναι τα σαλιγκάρια, οι γυµνοσάλιαγκες και οι κάµπιες. Πριν καταφύγετε στα χηµικά σκευάσµατα φυτοπροστασίας, ρίξτε µια µατιά στις παγίδες που κυκλοφορούν για τα δύο πρώτα και στους βάκιλλους για τις τελευταίες. 

• Η στήριξη των βλαστών ή η προστασία των καρπών από το να ακουµπήσουν το χώµα µπορεί να αποδειχθεί ευεργετική για κάποια είδη, όπως οι φράουλες, τα µπιζέλια, τα φασόλια. 

Αχώριστοι φίλοι και άσπονδοι εχθροί

Ορισµένες φορές η φύτευση δύο ή περισσότερων ειδών κοντά το ένα στο άλλο µπορεί να αυξήσει ή να µειώσει τις αποδόσεις της παραγωγής. 

Έτσι, µη διστάσετε να συνδυάσετε: 

1. Φάβα µε πατάτες

2. Καρότα µε ραπανάκια ή πράσα

3. Μαρούλια µε φράουλες ή κρεµµύδια

4. Ηλίανθους µε κολοκύθες ή αγγούρια

Αντίθετα, αποφύγετε να συνδυάσετε: 

1. Σπαράγγια µε κρεµµύδια ή πατάτες

2. Καρότα µε άνηθο

3. Πατάτες µε κολοκύθες