Της γεωπόνου Χριστίνας Χρόνη

Αν σας φαίνεται αδιανόητο να μειώσετε το νερό που χρησιμοποιείτε στον κήπο, είμαστε στην ευχάριστη θέση να σας διαψεύσουμε. Μικρές αλλαγές στον τρόπο που φροντίζετε τα φυτά σας, αλλά και μεγάλες επεμβάσεις στις εγκαταστάσεις της κατοικίας σας μπορεί να φέρουν τρανά αποτελέσματα. Το θέμα είναι να βρείτε ποιες από αυτές μπορείτε να υιοθετήσετε. Οι μικρές τροποποιήσεις αφορούν στις βασικές εργασίες που κάνετε στον κήπο. Το κόστος τους μπορεί να είναι μηδαμινό–έως 100 ευρώ–ενώ η εξοικονόμηση σε νερό που προσφέρουν μπορεί να αγγίξει το 50%. Τέτοιες είναι η επιλογή φυτών με μικρές απαιτήσεις σε νερό, το πότισμα στον κατάλληλο χρόνο, κινήσεις που μειώνουν τις απώλειες του εδάφους σε υγρασία. Στις μεγαλύτερες συγκαταλέγονται βελτιώσεις στον εξοπλισμό της κατοικίας, όπως είναι η εγκατάσταση συστήματος αυτόματου ποτίσματος, βιολογικού καθαρισμού ή συλλογής ομβρίων υδάτων. 

Η επιλογή των φυτών 

Ο πιο απλός δρόμος προς τη μείωση της κατανάλωσης νερού στον κήπο είναι η κατάλληλη επιλογή φυτών. Βασικά, θα πρέπει να επιλέξετε είδη που προσαρμόζονται χωρίς βοήθεια στο κλίμα και στο έδαφος της περιοχής σας. Για παράδειγμα, αν επιλέξετε φυτά που έλκουν την καταγωγή τους από τροπικές περιοχές, να είστε προετοιμασμένοι ότι θα χρειαστούν περισσότερο νερό σε σύγκριση με τα ενδογενή είδη, προκειμένου να προσαρμοστούν στο χώρο και να ευδοκιμήσουν. Βεβαίως, αν επιμένετε να προσθέσετε μια νότα εξωτισμού, μπορείτε να καταφύγετε στα παχύφυτα ή στις χλόες (κατά πολλούς, γρασίδι). Στην περίπτωση που η περιοχή σας αντιμετωπίζει θέμα λειψυδρίας, προσπαθήστε να επιλέξετε είδη που αντέχουν σε αραιά ποτίσματα. Ένας πρακτικός κανόνας θέλει τα φυτά που αντέχουν στην ξηρασία να έχουν γκρι φύλλα, ενδεχομένως καλυμμένα με χνούδι ή τρίχες. Ενδεικτικά, φυτά που αντέχουν περισσότερο από άλλα στην ξηρασία είναι: το σέδο, η λεβάντα, η ευφορβία, τα κινεζικά γαρίφαλλα, ο ευκάλυπτος και τα αρμυρίκια. Αν βάλετε χλοοτάπητα, επιλέξτε ένα μίγμα φυτών ανθεκτικών στην ξηρασία. 

Οι βασικές εργασίες

Και όμως, μικρές αλλαγές στον τρόπο που προσεγγίζετε τις εργασίες του κήπου μπορεί να κάνουν τη διαφορά και να σας προσφέρουν μεγάλη εξοικονόμηση νερού. Συγκεκριμένα: 

• Απομακρύνετε τα ζιζάνια, δηλαδή τα αγριόχορτα, από τον κήπο σας. Παίρνουν ένα σημαντικό μερίδιο από το νερό που ρίχνετε καθώς ποτίζετε. 

• Προστατέψτε τα φυτά σας από το λίβα. Ένας καλός τρόπος είναι να στήσετε ανεμοφράχτες. 

• Στην περίπτωση που ξεχάσατε να ποτίσετε τα φυτά σας και το χώμα στις γλάστρες έχει στεγνώσει τελείως, μην προσπαθήσετε να ρίξετε μπόλικο νερό. Είναι μάταιο. Βυθίστε τη γλάστρα σε μια λεκάνη μισογεμάτη με νερό, προσθέστε στο χώμα της λίγο ακόμη και αφήστε την εκεί για 5 έως 10 λεπτά. Με αυτό τον τρόπο, μόνο το χώμα θα ανακτήσει τη χαμένη υγρασία. 

• Αν έχετε λαχανόκηπο, σημειώστε ότι ορισμένα φυτά δεν έχουν τις ίδιες απαιτήσεις σε νερό καθόλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής τους. Ορισμένα χρειάζονται εντατικότερο πότισμα κατά την άνθιση (φασόλια και αρακάς), άλλα κατά την καρπόδεση (ντομάτες). Τα φυλλώδη λαχανικά (π.χ. το μαρούλι και το σπανάκι) θέλουν συνεχώς. 

• Αν το έδαφος του κήπου σας στεγνώνει πολύ γρήγορα, μπορείτε να βελτιώσετε την ικανότητά του να συγκρατεί υγρασία προσθέτοντάς του ένα οργανικό υλικό με αφράτη υφή. Το κομπόστ, όπως και το φυλλόχωμα, είναι μια καλή επιλογή. Στην περίπτωση που έχουν δημιουργηθεί συμπαγή συσσωματώματα, προσθέστε στο πρόγραμμά σας το σκάλισμα, προκειμένου να τα σπάσετε. Προσέξτε, ωστόσο, να μη σκάβετε όταν το έδαφος είναι τελείως στεγνό. 

Σχετικά με το πότισμα

Η τοποθέτηση του κατάλληλου συστήματος αυτόματου ποτίσματος συμβάλλει στην εξοικονόμηση νερού. Με την έννοια ότι το σύστημα έχει ρυθμιστεί να παρέχει την αναγκαία ποσότητα νερού, ενώ εσείς μπορεί να ξεχαστείτε και να ρίξετε περισσότερο από όσο χρειάζεται. Γενικότερα, συνηθίστε να ποτίζετε νωρίς το πρωί ή αργά το απόγευμα, όταν το έδαφος είναι σχετικά ψυχρό και δεν χάνεται πολύ νερό μέσω της εξάτμισης. 

Μαζέψτε το νερό της βροχής

Η κατασκευή μιας στέρνας και η εγκατάσταση ενός συστήματος συλλογής των νερών της βροχής συμβάλλει στην εξοικονόμηση νερού στον κήπο σε ποσοστό έως και 70%. Το βρόχινο νερό χρησιμοποιείται στο πότισμα και στο καθάρισμα των εξωτερικών χώρων, με την προϋπόθεση ότι δεν υπάρχει ζήτημα όξινης βροχής στην περιοχή σας. Σημειώστε ότι ένα δίκτυο συλλογής ομβρίων υδάτων κοστίζει 1.300 - 4.500 ευρώ. 

Ανακυκλώστε το νερό

Αν βρίσκεστε στη φάση της κατασκευής της κατοικίας, μπορείτε να σκεφτείτε το ενδεχόμενο εγκατάστασης ενός συστήματος βιολογικού καθαρισμού για κατοικίες. Τα συστήματα αυτά καθαρίζουν τα λύματα σε τέτοιο βαθμό ώστε το υδάτινο μέρος τους να μπορεί να χρησιμοποιηθεί για το πότισμα του κήπου. Το κόστος τους ανέρχεται στα 5.000 ευρώ. 

Κινήσεις (εδαφο)κάλυψης

• Για να εμποδίσετε την υγρασία να εξατμιστεί από εδάφη με χαμηλή γονιμότητα, μπορείτε να καλύψετε την επιφάνειά τους με κομματάκια από φλοιούς δέντρων. Φροντίστε, ωστόσο, να βρέξετε το χώμα πριν τα προσθέσετε. 

• Μπορείτε επιπλέον να καλύψετε το έδαφος με αδρανή υλικά, όπως οι ψηφίδες και τα χαλίκια, τα οποία δεν αφήνουν την υγρασία να δραπετεύσει. Το αποτέλεσμα μεγεθύνεται αν κάτω από το υλικό στρώσετε γεωύφασμα. 

• Επιλέξτε ένα φυτό εδαφοκάλυψης το οποίο δεν χρειάζεται πολύ νερό για να ευδοκιμήσει. Όπως εύκολα γίνεται αντιληπτό, ο όρος αναφέρεται στην κάλυψη του εδάφους με φυτά χαμηλού ύψους, με είδη έρπουσας ή οριζοντιόκλαδης ανάπτυξης. Ζητούμενο είναι να αναπτύσσονται και να ευδοκιμούν χωρίς την ανάγκη μεγάλης ποσότητας νερού, ενώ παράλληλα να αντέχουν σε εχθρικές εισβολές (ασθένειες και έντομα) και αντίξοες συνθήκες.

Αυξάνουν τις απώλειες του νερού από τα φυτά:

Η ηλιοφάνεια: Οι απώλειες τις ηλιόλουστες ημέρες είναι μεγαλύτερες από εκείνες που σημειώνονται τις συννεφιασμένες ημέρες. 

Η θερμοκρασία: Όσο μεγαλύτερες οι τιμές της θερμοκρασίας, τόσο μεγαλύτερες απώλειες σημειώνονται.

Το χαμηλό ποσοστό υγρασίας: Τα φυτά χάνουν περισσότερο νερό όταν ο αέρας είναι στεγνός.

Ο άνεμος: Αυξάνει τις απώλειες από τα φύλλα.